ความเป็นมา

ความเป็นมาและเหตุผลความจำเป็น

น้ำบาดาลเป็นทรัพยากรธรรมชาติที่เป็นรากฐานที่สำคัญต่อกำรดำรงชีวิตของประชาชนและช่วยสนับสนุนการเจริญเติบโตทางเศรษฐกิจ สังคม และความมั่นคงของประเทศ โดยเฉพาะอย่างยิ่งในพื้นที่ที่ไม่สามารถหาแหล่งน้ำผิวดิน ไม่สามารถเข้ำถึงระบบชลประทำน หรือประสบปัญหาขาดแคลนน้ำในบางช่วงเวลา เช่น ฤดูแล้ง หรือในยามที่ประเทศ
เผชิญกับภัยพิบัติธรรมชาติ อันส่งผลให้น้ำผิวดินเกิดการปนเปื้อนและขาดแคลนน้ำสะอาดเพื่อการอุปโภคบริโภค ด้วยศักยภาพของแหล่งน้ำบาดาลในประเทศไทยที่มีปริมาณน้ำกักเก็บในแอ่งน้ำบาดาลทั้ง 27 แอ่งน้ำบาดาลทั่วประเทศ รวมจำนวนกว่า 1.1 ล้านล้านลูกบาศก์เมตร จึงเป็นแหล่งน้ำที่มีปริมาณและคุณภาพเพียงพอ สามารถนำมาพัฒนาใช้ประโยชน์ได้ครอบคลุมครบทุกด้าน ในปัจจุบัน พบว่า ความต้องการใช้น้ำบาดาลมีแนวโน้มเพิ่มสูงขึ้น สืบเนื่องมาจากการขยายตัวของชุมชนเมือง เกษตรกรรม และอุตสาหกรรม รวมทั้งผลกระทบที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงสภาพภูมิอากาศ (Climate Change) และสภาวะแวดล้อมส่งผลให้เกิดการพัฒนาน้ำบาดาลมาใช้ในอัตราที่สูงขึ้น อย่ำงไรก็ตามการพัฒนาน้ำบาดาลขึ้นมาใช้อย่ำงต่อเนื่อง จนกระทั่งเกินความสมดุลของธรรมชาติที่จะสามารถทดแทนได้ก่อให้เกิดปัญหาและผลกระทบต่อสิ่งแวดล้อมทั้งทางตรงและทางอ้อมทั้งในเชิงปริมาณและเชิงคุณภาพ เช่น ปัญหาการปนเปื้อนของมลพิษในชั้นน้ำบาดาล ปัญหาการทรุดตัวของแผ่นดินและปัญหาการแทรกซึมของน้ำทะเลสู่ชั้นน้ำบาดาลในพื้นที่บริเวณใกล้ชำยฝั่งทะเล เป็นต้น ซึ่งหากยังไม่มีกำรบริหารจัดการที่เหมาะสมจะส่งผลกระทบต่อแหล่งน้ำบาดาลและสิ่งแวดล้อมในภาพรวม

ในปัจจุบันกรมทรัพยากรน้ำบาดาลได้ถ่ายโอนภารกิจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นตามแผนปฏิบัติการ กำหนดขั้นตอนการกระจายอำนำจให้แก่องค์กรปกครองส่วนท้องถิ่น พ.ศ. 2551 (ฉบับที่ 2) จำนวน 5 ภารกิจ ประกอบด้วย ภารกิจที่ 1 การขุดเจาะน้ำบาดาล ภารกิจที่ 2 การพัฒนาเป่าล้างบ่อบาดาลเดิม ภารกิจที่ 3 การซ่อมบำรุงรักษาเครื่องสูบน้ำแบบบ่อลึก ภารกิจที่ 4 การเรียกเก็บค่าใช้น้ำบาดาล และภารกิจที่ 5 การอนุญาตการขุดเจาะบ่อ
น้ำบาดาลที่มีขนาดเส้นผ่าศูนย์กลางตอนบนสุด น้อยกว่า 4 นิ ว (100 มิลลิเมตร) และมอบอำนาจการอนุญาตใช้น้ำบาดาลที่อนุญาตใช้ไม่เกินวันละ 10 ลูกบาศก์เมตร โดยจังหวัดที่นำร่องถ่ายโอนภารกิจด้านน้ำบาดาล ประกอบไปด้วย จังหวัดขอนแก่น เชียงใหม่ และนครราชสีมา และอยู่ระหว่างการติดตามประเมินผลการถ่ายโอนภารกิจฯ เพื่อนำข้อสรุปไป
ประยุกต์ใช้กับรูปแบบการถ่ายโอนภารกิจในพื้นที่จังหวัดอื่น ๆ ทั่วประเทศ นอกจากนี้ ประเด็นกำรเติมน้ำลงสู่ชั้นน้ำใต้ดินและธนาคารน้ำใต้ดิน ยังเป็นนโยบำยสำคัญของรัฐบาลและกระทรวงทรัพยากรธรรมชาติและสิ่งแวดล้อม ที่จำเป็นต้องมีการสร้างการรับรู้และความเข้ำใจที่ถูกต้องและชัดเจนกับประชาชน เพื่อไม่ให้การดำเนินการเติมน้ำลงสู่ชั้นน้ำใต้ดินเกิด
การปนเปื้อนในชั้นน้ำบาดาลและก่อให้เกิดผลกระทบกับสิ่งแวดล้อมในภาพรวม ทั้งนี้ ตามที่กรมทรัพยากรน้ำบาดาลได้เคยดำเนินโครงการเสริมสร้างองค์ความรู้ด้านน้ำบาดาลและเครือข่าย เพื่อการบริหารจัดการน้ำบาดาลอย่ำงยั่งยืนเป็นรายแอ่ง ใน 5 แอ่งน้ำบาดาล ประกอบด้วย 1) แอ่งน้ำบาดาลเจ้าพระยาตอนล่าง 2) แอ่งน้ำบาดาลเชียงใหม่ -ลำพูน
3) แอ่งน้ำบาดาลอุดรธานี-สกลนคร 4) แอ่งน้ำบาดาลระยอง และ 5) แอ่งน้ำบาดาลหาดใหญ่ ผลการดำเนินโครงการพบว่า ได้มีจัดทำแผนยุทธศาสตร์การสร้างเครือข่ายการบริหารจัดการทรัพยากรน้ำบาดาลและแผนปฏิบัติการใน 5 แอ่งน้ำบาดาล และได้สร้างเครือข่ายน้ำบาดาลในระดับรายแอ่งน้ำบาดาล โดยภายใต้แผนยุทธศาสตร์และแผนปฏิบัติการดังกล่าว มีข้อเสนอแนะให้มีการจัดทำกิจกรรมด้านเครือข่ายและการถ่ายทอดองค์ความรู้ด้านน้ำบาดาลอย่างต่อเนื่อง

ดังนั้นเพื่อเป็นการต่อยอดผลที่ได้รับจากโครงการเสริมสร้างองค์ความรู้ด้านน้ำบาดาลและเครือข่ายเพื่อการบริหารจัดการน้ำบาดาลอย่างยั่งยืนเป็นรายแอ่งรวมทั้งเพื่อให้การถ่ายโอนภารกิจน้ำบาดาลไปยังองค์กรปกครองส่วนท้องถิ่นและการสร้างการรับรู้ที่ถูกต้องเกี่ยวกับการเติมน้ำใต้ดินให้ประสบผลสำเร็จนั้น กรมทรัพยากรน้ำบาดาลจำเป็นต้องถ่ายทอดองค์ความรู้และสร้างเครือข่ายผู้มีส่วนได้ส่วนเสียในระดับพื้นที่ รวมทั้งแสวงหาแนวทางและนวัตกรรม

Scroll to top